नेपालमा नया र पुराना कारको मूल्य गणना कसरी गरिन्छ? (भन्सार, अन्तःशुल्क र VAT सहित पूरा गाइड)

Krispa Pyakurel

181 Views

Apr 21

नयाँ र पुरानो कारको मूल्यमा कति कर लाग्छ? भन्सार, अन्तःशुल्क, VAT etc.

नेपालमा कारको मूल्य साधारणतया भारत वा जापान, कोरिया, थाइल्यान्ड लगायतका देशको तुलनामा धेरै महँगो हुन्छ। यसको मुख्य कारण हो भन्सार (Customs Duty), अन्तःशुल्क (Excise Duty), VAT (मूल्य अभिवृद्धि कर) र अन्य शुल्कहरू। यदि तपाईं नयाँ कार किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने, कारको अन्तिम मूल्य कसरी निर्धारण हुन्छ भन्ने जानकारी हुनु जरुरी छ।

१. सिफ (CIF) मूल्य

कारको मूल्य गणना गर्ने पहिलो आधार हो CIF मूल्य। यसको अर्थ हो:

C = Cost (कारको मूल्य – जहाँबाट आयात गरिन्छ, त्यहाँको मूल्य)
I = Insurance (बीमा शुल्क)
F = Freight (ढुवानी खर्च)

त्यसैले, CIF मूल्य = कारको वास्तविक मूल्य + ढुवानी खर्च + बीमा शुल्क

यो CIF मूल्यमाथि नै नेपाल सरकारले विभिन्न कर लगाउँछ।

२. भन्सार (Customs Duty)

पहिलो कर हो – भन्सार महसुल। यो सामान्यतया CIF मूल्यको १०% देखि ८०% सम्म हुन्छ, जुन कारको इन्जिन क्षमता (CC) र कारको प्रकारमा निर्भर गर्दछ।

उदाहरण:

पेट्रोल कार (१००० CC सम्म): करिब १०–१५%
पेट्रोल कार (१५००–२००० CC): ४०–६०%
डिजेल कार (२००० CC माथि): ८०% सम्म

३. अन्तःशुल्क (Excise Duty)

नेपालमा कार महँगो हुनुको मुख्य कारण अन्तःशुल्क हो। यो कर CIF मूल्य + भन्सारमा थपिन्छ।

सानो इन्जिन (उदाहरण: ८००–१००० CC): ४०–७०%
मध्यम इन्जिन (१५००–२००० CC): १२०–२००%
ठूलो इन्जिन (२००० CC भन्दा माथि): २५०% वा सोभन्दा बढी

यसको अर्थ – जति ठूलो इन्जिन, त्यति नै धेरै अन्तःशुल्क।

४. VAT (मूल्य अभिवृद्धि कर – १३%)

VAT सधैं १३% लाग्छ। तर यो VAT कस्मा लाग्छ भने:

(CIF मूल्य + भन्सार + अन्तःशुल्क) को कुल रकममा १३% VAT लाग्छ।

५. अन्य शुल्कहरू

स्थानीय विकास शुल्क (Local Development Fee): सामान्यतया VAT रकमको १०% (वा निश्चित रकम)
रोड ट्याक्स (Road Tax): CC हेरेर प्रदेश सरकारले निर्धारण गर्छ (वार्षिक वा एकमुष्ट)
ह्यान्डलिङ/डेलिभरी चार्ज: गाडीको मूल्यको १–२%

उदाहरण: १५०० CC पेट्रोल कारको अनुमानित मूल्य गणना (नेपाली रुपैयाँमा)

मानौं, जापानबाट कार आयात गर्दा CIF मूल्य = १५ लाख रुपैयाँ।

विवरण	गणना	रकम (रु.)
CIF मूल्य	-	१५,००,०००
भन्सार (४०%)	१५,००,००० × ०.४०	६,००,०००
भन्सारसहितको मूल्य	-	२१,००,०००
अन्तःशुल्क (१२०%)	२१,००,००० × १.२०	२५,२०,०००
भन्सार + अन्तःशुल्क पछिको मूल्य	-	४६,२०,०००
VAT (१३%)	४६,२०,००० × ०.१३	६,००,६००
स्थानीय विकास शुल्क (अनुमान)	६,००,६०० × ०.१०	६०,०६०
अन्तिम मूल्य	-	रु. ५२,८०,६६०

यो केवल अनुमान हो। वास्तविक मूल्य CC, ब्रान्ड, इन्जिनको प्रकार (पेट्रोल/डिजेल/इलेक्ट्रिक) र वर्ष हेरेर फरक पर्न सक्छ।

इलेक्ट्रिक कारको हकमा के फरक छ?

नेपाल सरकारले इलेक्ट्रिक कार (EV) लाई प्रोत्साहन गर्न करमा छुट दिएको छ:

भन्सार: १०–१५% मात्र (सानो CC/EV पावर हेरी)
अन्तःशुल्क: नगन्य वा १०% भन्दा कम
VAT: १३% सामान्यतया लाग्छ
रोड ट्याक्स: निकै कम

त्यसैले, अहिले नेपालमा इलेक्ट्रिक कारको मूल्य पेट्रोल/डिजेल कारभन्दा प्रतिस्पर्धी बन्दै गएको छ।

नेपालमा सेकेन्ड ह्यान्ड कारको मूल्य गणना (कर, भन्सार र VAT)

यो सबैभन्दा सरल छ। तपाईंले भन्सार, अन्तःशुल्क, VAT फेरि तिर्नुपर्दैन। किनभने यो कर पहिले नै पहिलो मालिकले तिरिसकेको हुन्छ।

तपाईंले तिर्नुपर्ने रकम:

गाडीको खुद मूल्य (बिक्रेता र खरीददारबीचको सम्झौता)
रजिस्ट्रेसन ट्रान्सफर शुल्क (प्रदेश सरकारको यातायात कार्यालयमा):
– साधारणतया रु. ५,०००–१५,००० (गाडीको CC र प्रदेश हेरेर)
रोड ट्याक्स (बाँकी रहेमा वा नयाँ वार्षिक)

यसमा नयाँ VAT वा भन्सार लाग्दैन। त्यसैले नेपालमा सेकेन्ड ह्यान्ड कार सस्तो हुनुको कारण यही हो।

सेकेन्ड ह्यान्ड इलेक्ट्रिक कारको हकमा के हुन्छ?

नेपालभित्र सेकेन्ड ह्यान्ड: कुनै अतिरिक्त भन्सार/VAT लाग्दैन

निष्कर्ष

नेपालमा कारको मूल्य मुख्यतया भन्सार + अन्तःशुल्क + VAT को संयोजनले बन्छ। सानो इन्जिन र इलेक्ट्रिक कारमा कम कर लाग्छ, भने ठूलो इन्जिनको डिजेल कार सबैभन्दा महँगो हुन्छ। कार किन्नुअघि सधैं भन्सार दर र CC हेरेर मूल्य गणना गर्नुहोस्।