प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा नेपाली अटोमोबाइल क्षेत्रको उल्लेखनीय सहयोग

नेपालमा बाढी, पहिरो तथा अन्य प्राकृतिक विपद्का कारण जनजीवन प्रभावित भइरहेका बेला नेपाली अटोमोबाइल क्षेत्रले पनि राहत तथा उद्धार अभियानमा आफ्नो सामाजिक जिम्मेवारी देखाउन थालेको छ। विभिन्न अटोमोबाइल व्यवसायी, डिलर, वितरक, सर्भिस सेन्टर तथा यस क्षेत्रसँग जोडिएका व्यवसायहरूले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा आर्थिक सहयोग गर्दै विपद्मा परेका नागरिकको साथ दिने प्रयास गरेका छन्।

प्राकृतिक विपद् कसैको व्यवसाय, वर्ग वा क्षेत्र हेरेर आउने विषय होइन। सडक अवरुद्ध हुँदा यातायात व्यवसायदेखि अटोमोबाइल कारोबारसम्म प्रभावित हुन्छ। त्यही कारण पनि अटोमोबाइल क्षेत्रसँग जोडिएका व्यवसायीहरूले आफूले भोगिरहेको अवस्थालाई मात्र हेरेर बस्नुको सट्टा संकटमा परेका परिवारलाई सहयोग गर्नु आवश्यक ठानेका छन्।

यसरी निजी क्षेत्रबाट भएको सहयोग रकम आर्थिक हिसाबले मात्र महत्वपूर्ण छैन। कठिन समयमा व्यवसायी समुदायले समाजप्रतिको आफ्नो जिम्मेवारी कसरी पूरा गर्न सक्छ भन्ने सन्देश पनि यसले दिएको छ।

विपद्को समयमा निजी क्षेत्रको जिम्मेवारी

नेपाल प्राकृतिक विपद्को जोखिममा रहेको देश हो। मनसुनको समयमा बाढी र पहिरोका घटना दोहोरिरहन्छन्। कतिपय ठाउँमा केही घण्टाको भारी वर्षाले नै सडक, पुल, घर तथा सार्वजनिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍याउने गरेको छ।

यस्तो अवस्थामा सरकारी निकायको प्रयास मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ। उद्धार, राहत वितरण, विस्थापित परिवारको व्यवस्थापन तथा क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माणका लागि ठूलो स्रोत आवश्यक पर्छ। त्यसैले निजी क्षेत्रको सहयोग पनि महत्वपूर्ण हुन्छ।

अटोमोबाइल उद्योग नेपालमा ठूलो व्यवसायिक क्षेत्रका रूपमा विकास हुँदै गएको छ। यससँग प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा हजारौं व्यवसाय र रोजगारी जोडिएका छन्। सवारीसाधन बिक्री गर्ने कम्पनीदेखि स्पेयर पार्ट्स, सर्भिस सेन्टर, टायर, ब्याट्री, लुब्रिकेन्ट, कार एसेसरिज र यातायातसँग सम्बन्धित व्यवसायसम्म यसको दायरा फैलिएको छ।

यस्तो ठूलो व्यवसायिक समुदायबाट विपद् राहतका लागि आएको सहयोगले वास्तविक आवश्यकतामा रहेका मानिससम्म राहत पुर्‍याउन थप मद्दत गर्न सक्छ।

प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा अटोमोबाइल व्यवसायीको सहयोग

विभिन्न अटोमोबाइल कम्पनी तथा व्यवसायीहरूले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रकम जम्मा गर्दै राहत अभियानमा योगदान दिएका छन्। कतिपय व्यवसायीहरूले व्यक्तिगत रूपमा सहयोग गरेका छन् भने केही कम्पनी तथा संस्थाहरूले संस्थागत निर्णयमार्फत आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराएका छन्।

सहयोगको आकार कम्पनीअनुसार फरक भए पनि उद्देश्य एउटै देखिन्छ, विपद्मा परेका नागरिकलाई सकेसम्म सहयोग पुर्‍याउनु।

विशेषगरी बाढी तथा पहिरोका कारण घरबार गुमाएका, परिवारका सदस्य गुमाएका वा दैनिक जीवन सञ्चालन गर्न कठिनाइ भोगिरहेका परिवारका लागि यस्ता सहयोग महत्वपूर्ण बन्न सक्छन्।

राहत कोषमा जम्मा भएको रकम तत्काल उद्धार तथा राहतदेखि आवश्यकताअनुसार पुनःस्थापनाका काममा समेत प्रयोग गर्न सकिने भएकाले निजी क्षेत्रको आर्थिक योगदानले विपद् व्यवस्थापनमा थप स्रोत उपलब्ध गराउन सक्छ।

अटोमोबाइल उद्योगको सामाजिक उत्तरदायित्व

व्यवसायको उद्देश्य नाफा कमाउनु मात्र होइन। समाजबाट व्यवसाय गर्ने कम्पनी तथा संस्थाहरूले कठिन परिस्थितिमा समाजलाई पनि केही योगदान गर्नुपर्छ भन्ने सोच पछिल्लो समय नेपालमा बलियो हुँदै गएको छ।

अटोमोबाइल क्षेत्रमा पनि Corporate Social Responsibility अर्थात् सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रम बढिरहेका छन्। शिक्षा, स्वास्थ्य, वातावरण, सडक सुरक्षा तथा विपद् राहतजस्ता क्षेत्रमा निजी क्षेत्रले विभिन्न किसिमका सहयोग गर्दै आएको छ।

प्राकृतिक विपद्को समयमा गरिएको सहयोग भने अझ प्रत्यक्ष र तत्काल प्रभाव पार्ने खालको हुन्छ। कुनै परिवारलाई खाद्यान्न आवश्यक परेको अवस्थामा होस् वा राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि आर्थिक स्रोत आवश्यक परेको अवस्थामा होस्, समयमै गरिएको सहयोगको महत्व धेरै हुन्छ।

त्यसैले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा अटोमोबाइल क्षेत्रबाट भइरहेको योगदानलाई केवल आर्थिक सहयोगका रूपमा मात्र हेर्नु उचित हुँदैन। यो व्यवसाय र समाजबीचको सम्बन्धलाई बलियो बनाउने एउटा उदाहरण पनि हो।

प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर सहयोग

अटोमोबाइल बजारमा कम्पनीहरूबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा छ। नयाँ मोडल, मूल्य, अफर, प्रविधि र बिक्री सेवाका आधारमा कम्पनीहरू ग्राहक आकर्षित गर्न प्रतिस्पर्धा गर्छन्।

तर विपद्को समयमा यस्तो व्यवसायिक प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर एउटै उद्देश्यका लागि सहयोग गर्नु सकारात्मक पक्ष हो।

कुन कम्पनीले कति बिक्री गर्‍यो वा बजारमा कुन ब्रान्ड अगाडि छ भन्नेभन्दा पनि संकटमा समाजलाई कसले कति सहयोग गर्‍यो भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ।

यस्तो सहयोगले अटोमोबाइल व्यवसायीबीच सहकार्यको भावना विकास गर्न पनि मद्दत गर्न सक्छ। आगामी दिनमा प्राकृतिक विपद्, सडक सुरक्षा वा वातावरण संरक्षणजस्ता विषयमा उद्योगस्तरमै संयुक्त कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावना पनि यसले देखाउँछ।

सहयोग रकमसँगै आवश्यक छ प्रत्यक्ष पहल

राहत कोषमा आर्थिक सहयोग गर्नु महत्वपूर्ण कदम हो। तर विपद्को प्रकृति हेर्दा आर्थिक सहयोगसँगै प्रत्यक्ष राहत तथा उद्धारमा पनि निजी क्षेत्रले भूमिका खेल्न सक्छ।

अटोमोबाइल क्षेत्रसँग ठूलो संख्यामा सवारीसाधन र प्राविधिक जनशक्ति जोडिएका छन्। आवश्यक परेको अवस्थामा राहत सामग्री ढुवानी, सवारीसाधन व्यवस्थापन, मर्मत सहयोग तथा प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक सामग्री पुर्‍याउन यस क्षेत्रको क्षमता प्रयोग गर्न सकिन्छ।

विशेषगरी सडक अवरुद्ध भएका दुर्गम क्षेत्रमा राहत सामग्री पुर्‍याउनु चुनौतीपूर्ण हुन्छ। यस्तो अवस्थामा यातायात तथा अटोमोबाइल क्षेत्रसँग भएको अनुभव र स्रोत परिचालन गर्न सकिए राहत अभियान अझ प्रभावकारी बन्न सक्छ।

ग्राहक र समुदायसँगको सम्बन्ध पनि महत्वपूर्ण

अटोमोबाइल व्यवसाय केवल गाडी बिक्री गर्ने व्यवसाय होइन। एउटा सवारीसाधन खरिद गरेपछि ग्राहक लामो समयसम्म डिलर, सर्भिस सेन्टर र ब्रान्डसँग जोडिइरहन्छ।

यस कारण अटोमोबाइल कम्पनीहरूको समुदायसँग पनि लामो सम्बन्ध हुन्छ। ग्राहक, कर्मचारी, व्यवसायी र स्थानीय समुदायलाई समेटेर गरिने सामाजिक पहलले कम्पनीप्रतिको विश्वास अझ बलियो बनाउन सक्छ।

विपद्को समयमा कम्पनीले गरेको सहयोगलाई विज्ञापनको विषयभन्दा मानवीय जिम्मेवारीका रूपमा प्रस्तुत गर्नु अझ प्रभावकारी हुन्छ। संकटमा सहयोग गर्ने उद्देश्य स्पष्ट देखिएमा त्यसको सकारात्मक प्रभाव व्यवसायभन्दा बाहिर पनि पुग्छ।

अरू व्यवसायलाई पनि सहयोगका लागि प्रेरणा

अटोमोबाइल क्षेत्रबाट भएको सहयोगले अन्य निजी व्यवसायलाई पनि आफ्नो क्षमता अनुसार राहत अभियानमा सहभागी हुन प्रेरित गर्न सक्छ।

सबै व्यवसायले ठूलो रकम सहयोग गर्नुपर्छ भन्ने छैन। कम्पनीको आकार र आर्थिक क्षमताअनुसार सानो रकमबाट सुरु गर्न सकिन्छ। महत्वपूर्ण कुरा योगदान गर्ने इच्छा र सही ठाउँमा सहयोग पुर्‍याउने प्रतिबद्धता हो।

कुनै कम्पनीले आर्थिक सहयोग गर्न सक्छ भने अर्को व्यवसायले राहत सामग्री उपलब्ध गराउन सक्छ। कसैले यातायातको व्यवस्था गर्न सक्छ भने कसैले स्वयंसेवक परिचालन गर्न सक्छ।

विपद्को समयमा यी सबै प्रयास जोडिएर ठूलो सहयोगमा परिणत हुन सक्छन्।

राहतसँगै पुनःस्थापनामा पनि ध्यान आवश्यक

विपद् आएपछि तत्काल राहत वितरणलाई प्राथमिकता दिनु स्वाभाविक हो। तर प्रभावित परिवारको वास्तविक आवश्यकता राहत वितरणपछि पनि रहन्छ।

घर क्षतिग्रस्त भएका परिवारलाई पुनः बसोबासको आवश्यकता पर्न सक्छ। व्यवसाय गुमाएका व्यक्तिलाई आफ्नो काम पुनः सुरु गर्न सहयोग आवश्यक हुन सक्छ। सडक, पुल तथा अन्य पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्न लामो समय लाग्न सक्छ।

त्यसैले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा हुने रकमको प्रभावकारी परिचालनसँगै निजी क्षेत्रले दीर्घकालीन पुनःस्थापनाका कार्यक्रममा पनि सहयोग गर्न सक्ने ठाउँ धेरै छ।

अटोमोबाइल क्षेत्रले पनि आगामी दिनमा राहतभन्दा एक कदम अगाडि बढेर प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक पूर्वाधार, यातायात र जीविकोपार्जनसँग सम्बन्धित सामाजिक कार्यक्रमहरूमा सहयोग गर्न सक्ने सम्भावना छ।

संकटमा देखिने व्यवसायको अर्को अनुहार

सामान्य अवस्थामा अटोमोबाइल बजारमा नयाँ गाडी, मूल्य, बिक्री र अफरको चर्चा हुन्छ। तर प्राकृतिक विपद्को समयमा यही उद्योगको अर्को पक्ष देखिन्छ।

व्यवसायीले सामाजिक जिम्मेवारी पूरा गर्दै समुदायलाई सहयोग गर्दा उद्योगप्रतिको धारणा पनि सकारात्मक बन्न सक्छ। आर्थिक गतिविधिबाट मात्र होइन, कठिन समयमा समाजको साथ दिएर पनि निजी क्षेत्रले आफ्नो भूमिका प्रमाणित गर्न सक्छ।

प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा नेपाली अटोमोबाइल क्षेत्रबाट भइरहेको सहयोग त्यसैको एउटा उदाहरण हो।

आगामी दिनमा अझ ठूलो सहकार्यको आवश्यकता

नेपालमा प्राकृतिक विपद्को जोखिम कम भएको छैन। जलवायु परिवर्तन, अनियमित वर्षा, कमजोर पूर्वाधार तथा भौगोलिक अवस्थाका कारण बाढी र पहिरोको जोखिम आगामी दिनमा पनि चुनौतीका रूपमा रहने सम्भावना छ।

यसका लागि सरकार, निजी क्षेत्र, नागरिक समाज र आम नागरिकबीच सहकार्य आवश्यक हुन्छ।

अटोमोबाइल उद्योगले आफ्नो आर्थिक क्षमता मात्र होइन, देशभर फैलिएको व्यवसायिक नेटवर्क, सवारीसाधन, प्राविधिक जनशक्ति र आपूर्ति प्रणालीलाई पनि सामाजिक काममा प्रयोग गर्न सक्छ।

आज राहत कोषमा गरिएको आर्थिक सहयोग एउटा सुरुवात हुन सक्छ। भविष्यमा विपद् पूर्वतयारी, आपतकालीन यातायात, सडक सुरक्षा र राहत सामग्री ढुवानीजस्ता क्षेत्रमा निजी क्षेत्र र सरकारबीच थप सहकार्य विकास गर्न सकिन्छ।

निष्कर्ष

प्राकृतिक विपद्का बेला सरकारको जिम्मेवारी ठूलो हुन्छ, तर समाजलाई संकटबाट बाहिर निकाल्न सबै पक्षको सहयोग आवश्यक हुन्छ। नेपाली अटोमोबाइल क्षेत्रबाट प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा भइरहेको आर्थिक सहयोगले निजी क्षेत्र पनि विपद् व्यवस्थापनमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्न तयार रहेको देखाएको छ।

सहयोगको रकम ठूलो वा सानो हुनु मात्र महत्वपूर्ण होइन। कठिन समयमा पीडित नागरिकको साथमा उभिने भावना अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।

अटोमोबाइल क्षेत्रका अन्य कम्पनी, व्यवसायी तथा सम्बन्धित संस्थाहरूले पनि आफ्नो क्षमता अनुसार राहत तथा पुनःस्थापना अभियानमा योगदान गर्दै जाने हो भने यसले विपद् प्रभावित परिवारलाई प्रत्यक्ष राहत पुर्‍याउनुका साथै निजी क्षेत्रको सामाजिक उत्तरदायित्वलाई अझ बलियो बनाउनेछ।

विपद्को समयमा व्यवसायभन्दा माथि उठेर मानवताको पक्षमा उभिनु नै सबैभन्दा ठूलो सहयोग हो।